Ο Ακης Τσελέντης παρουσίασε συσκευή προειδοποίησης για τους σεισμούς

Eνα πρωτοποριακό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σεισμών, το οποίο έχει δοκιμαστεί με επιτυχία σε χώρες του εξωτερικού και βρίσκει πλέον τον δρόμο του και για την Ελλάδα παρουσίασε κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης ο Διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, και καθηγητής σεισμολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Άκης Τσελέντης, αναφέρει το Tempo24..

Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο ονομάζεται «ARIS», έχει αναλάβει να το αναπτύξει και να εφαρμόσει στη χώρα μας ο κος Τσελέντης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, αν και αρχικά αποσκοπεί στην προστασία μεγάλων βιομηχανικών μονάδων, το σύστημα είναι εύκολα επεκτάσιμο στην προστασία ευρύτερων αστικών ζωνών. Συνοπτικά το σύστημα ανιχνεύει τη γένεση ενός σεισμού, εκτιμά αστραπιαία το μέγεθος και το επίκεντρό του, υπολογίζει τον χρόνο κατά τον οποίο θα φτάσουν σε κάποια περιοχή, με βάση την απόσταση από το επίκεντρο, τα πιο επικίνδυνα από τα σεισμικά κύματα, εκτιμά το αποτέλεσμά τους και ενημερώνει για την επερχόμενη καταστροφή. Με τον χρόνο προειδοποίησης να ποικίλλει και να εκτιμάται με βάση τα ελληνικά δεδομένα συνήθως από 8 έως 20 δευτερόλεπτα, αλλά ακόμα πολύ περισσότερα για μακρινούς σεισμούς, το περιθώριο αντίδρασης είναι σωτήριο για τις ανθρώπινες ζωές, που σε διαφορετική περίπτωση θα κινδύνευαν.

Σε αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα οι πολίτες μπορούν να καλυφθούν, να ενεργοποιηθούν αυτόματα συστήματα προστασίας, να κλείσουν διακόπτες ρεύματος ή φυσικού αερίου, μεγάλες εταιρείες να διακόψουν παροχές εύφλεκτων υλικών, τρένα να σταματήσουν και να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Το «ARIS» , όπως εξηγεί ο γνωστός σεισμολόγος και αναφέρει το tempo24, μπορεί να επεκταθεί και στην Πάτρα και την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Ελλάδας , λόγω της έντονης σεισμικότητας της περιοχής και εξαιτίας της επικείμενης έλευσης του φυσικού αερίου για την προστασία των εγκαταστάσεών του (ήδη εφαρμόζεται στις εγκαταστάσεις της MOTOPOIL , στην Κόρινθο).

Ο κος Τσελέντης μιλώντας στο zougla.gr  αναφέρει μεταξύ άλλων πως το συγκεκριμένο σύστημα μπορεί να βρει εφαρμογή σε σχολεία, σε τρένα, ακόμα και στο Μετρό.

Τι έδειξε η χρήση του στο εξωτερικό

Η πολύτιμη πείρα από το εξωτερικό δείχνει ότι το σύστημα όχι απλά λειτουργεί επιτυχημένα, αλλά αποδεικνύεται σωτήριο. Στις 7 Σεπτεμβρίου 2017, 32 χρόνια από τη σεισμική δόνηση που συνέτριψε το Μεξικό, τα κινητά των κατοίκων χτύπησαν προειδοποιώντας τον κόσμο ότι ο Εγκέλαδος θα χτυπήσει με σφοδρότητα σε λίγα δευτερόλεπτα, ενώ παράλληλα το σήμα συναγερμού έφτασε σε όλες τις κρίσιμες υποδομές της χώρας, νοσοκομεία και άλλες ευαίσθητες δομές, μονάδες παραγωγής ενέργειας και Αρχές, δίνοντάς τους τον απαραίτητο χρόνο για να προφυλαχτούν και να λάβουν τα στοιχειώδη μέτρα. Χάρη σε αυτή την προειδοποίηση σώθηκαν χιλιάδες ζωές, καθώς είχαν τον χρόνο να δράσουν.

Η ερευνητική – πιλοτική επί του παρόντος – δουλειά «τρέχει» στα πλαίσια του προγράμματος «ARIS», και εστιάζει στην περιοχή του ανατολικού Κορινθιακού Κόλπου, που διακρίνεται για την εξαιρετικά υψηλή σεισμικότητά της. Για την υλοποίησή της αναπτύχθηκαν ειδικά σχεδιασμένοι αισθητήρες, με στόχο την πυκνή κάλυψη της περιοχής.

Το λογισμικό βασίζεται σε υπερσύγχρονους αλγορίθμους, οι οποίοι αναπτύχθηκαν εντός του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, που «υπογράφει» το σύστημα που καλύπτει τις δυτικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών.  Ο τελικός στόχος του προγράμματος είναι η υλοποίηση ενός Ολοκληρωμένου Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης και Διαχείρισης Σεισμικού Κινδύνου, κατάλληλα σχεδιασμένο για βιομηχανικές υποδομές, με πιλοτική εφαρμογή στις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου της ΜotorOil Hellas στους Αγίους Θεοδώρους.

Πώς δουλεύει το σύστημα

Το πρωτότυπο πιλοτικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σεισμού, με το όνομα «ARIS», ακολουθεί τις βασικές αρχές των συστημάτων που ήδη λειτουργούν σε διάφορες χώρες με επιτυχία. Η βασική αρχή λειτουργίας του είναι απλή: Όταν γίνεται ένας σεισμός το πρώτο κύμα που «φεύγει» από την εστία είναι εκείνο των λεγόμενων κυμάτων Ρ, γνωστά ως πρώτα ή διαμήκη, τα οποία «τρέχουν» με ταχύτητα παρόμοια με εκείνης του ήχου στα στερεά περί τα 6 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Ακολουθούν τα σεισμικά κύματα S, γνωστά ως δεύτερα ή εγκάρσια, τα οποία ταξιδεύουν μεν πιο αργά, με ταχύτητα μικρότερη των 4 χιλιομέτρων την ώρα, ωστόσο είναι τα πλέον καταστρεπτικά.

Αυτά ακριβώς επιχειρεί και πετυχαίνει να προλάβει το σύστημα ειδοποιώντας τον πληθυσμό για την έλευσή τους. Και πώς γίνεται αυτό; Ειδικοί υπερσύγχρονοι σεισμογράφοι με ταχύτατη μετάδοσης της πληροφορίας ανιχνεύουν τα πρώτα ασθενή κύματα Ρ της σεισμικής δόνησης. Με τη χρήση ειδικών αλγορίθμων γίνεται εκτίμηση του μεγέθους και του επίκεντρου του σεισμού μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα και ακολούθως υπολογισμός του χρόνου και της έντασης, με τα οποία αναμένεται η έλευση των καταστροφικών κυμάτων S σε κάποια περιοχή. Το σύστημα στη συνέχεια αναλαμβάνει να μεταδώσει ακαριαία την πληροφορία στην περιοχή, ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν πιο επαρκής χρόνος αντίδρασης για το διάστημα που απομένει έως την άφιξη των κυμάτων. Ο χρόνος αυτός εξαρτάται από την απόσταση της περιοχής σε σχέση με το επίκεντρο, ενώ υπάρχει η δυνατότητα, όπως έχει αποδείξει το πρωτότυπο σύστημα ShakeAlert της Καλιφόρνιας, που «τρέχει» από το 2018, ταχύτατης αναθεώρησης βελτίωσης του προσδιορισμού των στοιχείων του σεισμού κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Για τα ελληνικά δεδομένα ο χρόνος αυτός συνήθως είναι από 8 έως 20 δευτερόλεπτα από τη στιγμή που θα ξεκινήσουν τα κύματα Ρ έως την άφιξη των S. Δεν πρόκειται για σύστημα πρόγνωσης των σεισμών, γιατί η προειδοποίηση γίνεται ακριβώς με τη γένεση του σεισμού.

Σκέψεις για μετάδοση του σήματος με κινητά

Σύμφωνα με τον διευθυντή του Γεωδυναμικού, ήδη υπάρχουν και σκέψεις με την Πολιτική Προστασία για τη μετάδοση του σήματος με κινητά, όχι όμως επί του παρόντος προς τους πολίτες, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Τσελέντη, δεν υπάρχει ακόμα η ωριμότητα για σωστή αντίδραση του κόσμου αφού υπάρχει ο κίνδυνος του πανικού, ο οποίος πρέπει να εξαλειφθεί.

Στην ίδια κατηγορία