- Τους ανακάλυψε η ακτιβίστρια Αθηνά Λαμπρινίδου
Το κείμενο που ακολουθεί, γύρω από την ιστορία των Ελλήνων-Μάορι της Νέας Ζηλανδίας, είναι διασκευή του κειμένου ραδιοφωνικού ντοκιμαντέρ που είχε μεταδοθεί από το Δίκτυο Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης SBS το 2006.
ΜΕΡΟΣ Α’
Σε κάθε γωνιά της Γης θα βρεις Ελληνες. Από την αρχαιότητα οι Ελληνες είχαμε στο αίμα μας τη μετανάστευση. Ταξιδεύαμε σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής αλλά και γιατί ανέκαθεν υπήρξαμε θιασιώτες της περιπέτειας.
Στη Νέα Ζηλανδία, όμως, υπάρχει μια ιδιόμορφη κατηγορία Ελλήνων. Πρόκειται για άτομα που πρόερχονται από μικτούς γάμους Ελλήνων/ίδων με Μάορι. Είναι πραγματικά μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία με την οποία είχε ασχοληθεί η ακτιβίστρια-ερευνήτρια Αθηνά Λαμπρινίδου, πριν 20 περίπου χρόνια.
Η Αθηνά Λαμπρινίδου συναντήθηκε για πρώτη φορά με τους Έλληνες-Μαόρι όταν είχε αναπτύξει μεγάλη δράση στη Νέα Ζηλανδία και τα Νησιά του Ειρηνικού με την οργάνωση Γκρίνπις. Της τράβηξαν το ενδιαφέρον και ασχολήθηκε μαζί τους για να γίνει, όπως μας είπε, στη συνέχεια φίλη τους και να συμμεριστεί τους αγώνες τους για αναγνώριση και καταξίωση.
Οι μικτές οικογένειες των Ελλήνων-Μαόρι μετριούνται στα δάκτυλα αλλά 
είναι όλοι τους υπερήφανοι για την μικτές τους καταβολές. Αισθάνονται και Έλληνες και Μαόρι.
Ρώτησα την Αθηνά, η οποία είχε ήδη επιστρέψει στην Ελλάδα, πώς έγιναν οι γνωριμίες των Ελλήνων/ίδων με τους Μαόρι.
«Υπάρχουν, μας λέει, διαφορετικές ιστορίες. Ο ένας έρωτας ξεκίνησε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενας Μαόρι, ο Νεντ Νέϊθεν, είχε μεταβεί στην Ελλάδα με στρατιωτική μονάδα Μαόρι και πολέμησε εναντίον των εισβολέων του Μουσολίνι και του Χίτλερ. Στην Κρήτη τραυματίσθηκε αλλά τον έσωσε ένας Ελληνας βοσκός που τον πήγε και τον έκρυψε πάνω στα βουνά. Εκεί ερωτεύτηκε την Κατίνα, την κόρη του παπά του χωριού, η οποία ήταν δασκάλα. Στη συνέχεια πιάστηκε αιχμάλωτος αλλά δεν ξέχασε την γυναίκα που είχε αγαπήσει. Επέστρεψε στην Κρήτη, την παντρεύτηκε και την πήρε στη Νέα Ζηλανδία όπου έκαναν οικογένεια. Μεγαλώσανε τα παιδιά τους στη φυλή του Νεντ και τα μάθανε να μιλάνε και ελληνικά και μάορι. Βέβαια, συνέχισε η Αθηνά, οι άλλοι γάμοι έγιναν κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Ελληνες ναυτικοί, για παράδειγμα, ερωτεύτηκαν κορίτσια Μάορι ή Ελληνίδες μετανάστριες γνώρισαν και παντρεύτηκαν γηγενείς. Θα πρέπει πάντως να σας πω ότι δεν είναι πολλές οι μικτές οικογένειες. Εγώ γνώρισα 5-6 και ο καρπός αυτών των γάμων δεν πρέπει να ξεπερνά τα 20 παιδιά».
Μας ανέφερε ακόμα την περίπτωση της οικογένειας των αδελφών Τζίμμυ και Μπάμπη Κουρατόρα. Ο πατέρας τους είναι Κρητικός και η μητέρα τους Μάορι.
Πόσο Έλληνες αισθάνονται τα παιδιά των μικτών αυτών γάμων και ποια είναι τα ήθη και έθιμά τους; Διατηρούν κάποια στοιχεία από την ελληνική καταγωγή τους;
Η Αθηνά Λαμπρινίδου μας λέει: «Αισθάνονται και Ελληνες και Μάορι αλλά επειδή είναι μια φυλή που – όπως και στην Αυστραλία οι Αμπορίτζινις – προσπαθούν και παλεύουν για τα δικαιώματά τους, φυσιολογικά ο πρώτος ορισμός είναι ως Μάορι γιατί αυτό το κομμάτι της ζωής τους είναι αυτό που προσπαθεί να επιβιώσει κοινωνικά και πολιτικά. Από την άλλη, όλοι μιλάνε Ελληνικά, όλοι έχουνε μια αγάπη για την Ελλάδα τεράστια και με το που με γνωρίσανε, αφού ήμουνα η μόνη Ελληνίδα έξω από την μικρή τους οικογένεια που γνωρίζανε στη Νέα Ζηλανδία, αμέσως μου ανοίξανε τα σπίτια τους και μου πρόσφεραν φιλοξενεία. Γνωρίζουν πολλά για την Ελλάδα, όπως την ελληνική μυθολογία και την ελληνική κουζίνα. Λατρεύουν οτιδήποτε το ελληνικό και η συγκίνησή τους είναι αφάνταστη όταν επισκέπτονται την Ελλάδα αν και αυτό δεν συμβαίνει συχνά γιατί η μεγάλη απόσταση είναι απαγορευτική…»
ΜΕΡΟΣ Β’
Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ
Για χρόνια η Αθηνά Λαμπρινίδου έχει ενεργό δράση στην προστασία του περιβάλλοντος με την οργάνωση Γκρίνπις.
Η Αθηνά μας εξέφρασε την απίστευτη απαισιοδοξία της για το μέλλον του πλανήτη γιατί τον καταστρέφουμε με τρόπους και ρυθμούς που αποτελεί προσβολή για τη νοημοσύνη μας. «Παράλληλα, συνεχίζει, είμαι και απίστευτα αισιόδοξη γιατί υπάρχουν στον πλανήτη πάρα πολλά άτομα που αγωνίζονται με θέρμη για τη σωτηρία του. Βλέπουν ότι το περιβάλλον δεν είναι πλέον ένα ασήμαντο θέμα. Είναι θέμα επιβίωσης, είναι θέμα οικονομίας, είναι θέμα εξωτερικής πολιτικής, είναι θέμα ειρήνης… είναι ένα πολυδιάστατο θέμα».
Πόσο μπορεί, όμως, ο κόσμος να συμβάλει στη σωτηρία του πλανήτη;
Η Αθηνά μας λέει:
«Ενα πράγμα που εγώ έχω δει, ταξιδεύοντας με τα πλοία της Γκρίνπις όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι υπάρχουν σχεδόν δύο – ας μου επιτραπεί η έκφραση – πλανήτες, δύο κόσμοι. Ο κόσμος των κυβερνήσεων, των διεθνών κορποράσιονς και των μέσων μαζικής ενημέρωσης και ο κόσμος των πολιτών που σε ένα βαθμό ξέρουνε τί γίνεται, προσπαθούν να επιβιώσουν άλλες φορές με άγνοια των περιβαλλοντικών κινδύνων, άλλες φορές ξέροντας αλλά μη μπορώντας να κάνουνε κάτι… Αυτό το χάσμα των δύο πλανητών πρέπει να γεφυρωθεί για να μπορέσει να υπάρξει αλλαγή γιατί οι πολίτες μόνοι τους δεν μπορούνε να κάνουνε τίποτα όπως και οι κυβερνήσεις μόνες τους δεν μπορούνε να κάνουνε τίποτα.
Η Αθηνά είχε επιστρέψει στην Ελλάδα, πριν αρκετά χρόνια, προσκεκλημένη της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου για να βοηθήσει στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος.
■■■■■
Η Αθηνά Λαμπρινίδου μπορεί να μη δίνει τώρα τις μάχες της στον Ειρηνικό με τα πλοία της Γκρίνπις για τη σωτηρία του πλανήτη. Εξακολουθεί, όμως, να αγωνίζεται προσφέροντας της εμπειρίες της για να γίνει το αύριο των παιδιών μας λίγο πιο ελπιδοφόρο.
■■■■■
ΠΑΜΠΑΛΑΙΗ Η ΣΧΕΣΗ
ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΑΟΡΙ
Η σχέση των Κρητικών με τους Μάορι ξεκινούν πολύ παλιότερα από τις ηρωϊκές μάχες που έδωσαν οι Μάορι δίπλα δίπλα με τους Ελληνες στρατιώτες στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πόλεμου.
Στα καφενεία και τους δρόμους των Χανίων, οι ηλικιωμένοι λένε ακόμα ιστορίες για τους αρχαίους δεσμούς ανάμεσα στους δύο λαούς. Οπως ανέφερε η Αν Ελντερ στο περιοδικό «Odessey» και αναδημοσιεύουμε από το περιοδικό «Ταχυδρόμος», πολλοί Κρητικοί εντάχθηκαν στη στρατιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου και τον ακολούθησαν στην πορεία του προς την Ανατολή, τον 4ο αιώνα π.Χ. Από τεχνικές ξυλογλυπτικής που παρατηρούνται σε ορισμένες πεδινές περιοχές των Ιμαλαϊων (ακριβώς ίδιες με των Κρητικών), φαίνεται ότι ένας μεγάλος αριθμός Κρητικών παρέμεινε σε κείνα τα μέρη.
Αρκετούς αιώνες αργότερα, οι απόγονοί τους απαφάσισαν να εγκαταλείψουν την περιοχή τους και περνώντας βουνά και λαγκάδια έφθασαν στη νότια ακτή της Ινδίας, όπου έφτιαξαν βάρκες για να διασχίσουν τον Ειρηνικό Ωκεανό. Η οδύσσειά τους τούς έφερε κάποια στιγμή στο νησί Χαουαϊκι, την πατρίδα των Μάορι της Νέας Ζηλανδίας. Εκεί Πολυνήσιοι Χινεμόα με τις χορταρένιες φούστες τους, συμπάθησαν αμέσως αυτούς τους λάτρεις της περιπέτειας οι απόγονοι των οποίων τούς βοήθησαν να φτιάξουν τον στόλο των κανό – τα «ουάκα» – με τα οποία έκαναν μεγάλα ταξίδια μεταξύ 11ου και 15ου αιώνα και έφθασαν μέχρι την Αοτεαρόα, τη Γη του Μεγάλου Λευκού Σύννεφου, όπως είναι το όνομα που δίνουν οι Μάορι στη Νέα Ζηλανδία.
