Η επίδραση του SARS Cov-2

Ποιά είναι η επίδραση του καιρού (θερμοκρασίας και υγρασίας) στην διασπορά του SARS CoV–2 ; Θα μπορέσει ο ζεστός καιρός του καλοκαιριού να εξαφανίσει την λοίμωξη CoVid – 19;

του Βασιλείου Βιγκλή *

Η διασπορά των ιών μπορεί να επηρεαστεί από διάφορους παράγοντες συμπεριλαμβανομένων των κλιματικών συνθηκών ( όπως η θερμοκρασία και η υγρασία), της συμπεριφοράς του πληθυσμού (συχνωτισμός), του ανοσιακού συστήματος του ανθρώπου ( εξαρτώμενη από τις εποχές παραγωγή μελατονίνης, βιταμίνης D), της ανοσίας του πληθυσμού, καθώς και της ποιότητας  παροχής υγειονομικών υπηρεσιών. Οι  παρατηρήσεις του χάρτη των εστιών του SARS CoV–2 εκτός Κίνας σε πραγματικό χρόνο (8-4-2020) ,δείχνουν ένα αξιοσημείωτο φαινόμενο. Χώρες με σχετικά χαμηλότερη θερμοκρασία αέρα και χαμηλότερη υγρασία ( Ευρώπη, ΗΠΑ, Κορέα , Ιαπωνία,κλπ) εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων από πιο ζεστές και υγρές χώρες (Ταυλάνδη,Βιετνάμ, Αυστραλία, Ινδία, Αφρικανικά κράτη κλπ)

Είναι γνωστό ότι πολλές ιικές λοιμώξεις εμφανίζουν ελάττωση με την άνοδο της θερμοκρασίας. Όλοι μας έχουμε μια κρυφή ελπίδα. Η άνοδος της θερμοκρασίας να εξαλείψει τον ιό.

Επειδή ο ιός είναι καινούργιος μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Για να βοηθηθούμε στις υποθέσεις αυτές ας δούμε πως έχουν εξελιχθεί επιδημίες παρόμοιων ιών με τον SARS CoV-2.

  1. SARS CoV . Επιδημία 2002-2003

     Έχουν περάσει περίπου είκοσι χρόνια από την εμφάνιση ενός στελέχους κορωνοιού (SARS-CoV ) που προκαλούσε ένα Σοβαρό ΟξύΑναπνευστικό Σύνδρομο (SARS). Ο ιός SARS-CoV εμφανίστηκε το 2002 στην Κίνα, επεκτάθηκε περίπου σε 30 χώρες, προσέβαλε περισσότερα από 8.000 άτομα από τα οποία πέθαναν 774.

Ανατρέχοντας στην Ιατρική βιβλιογραφία της εποχής , βλέπουμε ότι

α) Η επιδημία ξέσπασε στην πόληFoshanστην Κίνα κατά την χειμερινή περίοδο (Νοέμβριος 2002) .Εδώ να επισημάνουμε ότι ο νέος κορωνοιός SARS CoV–2εντοπίστηκε στην πόλη Wuhan στην Κίνα τον Δεκέμβριο 2019.

Η μέση θερμοκρασία και στις 2 πόλεις ήταν περίπου 0 βαθμοί Κελσίου, λόγω επίδρασης χειμερινών μουσώνων. Επιπλέον οι 2 πόλεις, κατά την περίοδο έναρξης των επιδημιών είχαν υποστεί την χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 40 ετών.

β)  Η διασπορά του ιού φάνηκε να ελαττώνεται σημαντικά με την άνοδο της θερμοκρασίας και της υγρασίας . Ο ιός όμως δεν εξαφανίστηκε από φυσικά μόνο αίτια.

γ)   Η εξαφάνιση του ιού ήταν αποτέλεσμα των πολύ αυστηρών μέτρων που ελήφθησαν στις χώρες που εμφανίστηκαν τα κρούσματα ( Κίνα, Hong Kong, Vietnam, Ταυλάνδη, Καναδά κλπ).

  1. H1N1 . Πανδημία 2009 – 2010

Η προηγούμενη πανδημία που χαρακτηρίστηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας  (ΠΟΥ) , ήταν το 2009, η νόσος του ιού H1N1 (γρίπη των χοίρων). Μια νόσος που προσέβαλε άτομα σε δεκάδες κράτη με αποτέλεσμα τον θάνατο 18.500 επιβεβαιωμένων εργαστηριακά κρουσμάτων (ΠΟΥ) .

Από την βιβλιογραφική ενημέρωση,  στις ΗΠΑ αλλά και σε άλλα μέρη που αναφέρονται στη βιβλιογραφία  μπορούμε να καταλήξουμε ότι η λοίμωξη ελαττώθηκε δραματικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού 2009 και επανήλθε ταχύτατα τον Σεπτέμβριο. Εξελίχθηκε δε σε κοινή γρίπη επόμενων ετών.

  1. Κοινή εποχική γρίπη

Ένας μεγάλος αριθμός επιδημιολογικών μελετών έδειξε ότι η κοινή γρίπη που οφείλεται σε κορωνοιούς (  OK43, HKU1, 229E, NL63)δείχνει μια εποχικότητα, με αύξηση κατά τους μήνες Νοέμβριο έως Μάρτιο στο Βόρειο Ημισφαίριο και Μάιο έως Σεπτέμβριο στο Νότιο Ημισφαίριο. Η πιο σημαντική παράμετρος της ιικής μετάδοσης φαίνεται να είναι η θερμοκρασία και η υγρασία. Από μελέτες στον ιόH3N2φάνηκε να εμφανίζει υψηλή μεταδοτικότητα στους 5 βαθμούςΚελσίου. Η μεταδοτικότητα γίνεται ελάχιστη στους 30 βαθμούς Κελσίου.  Επίσης η χαμηλή υγρασία ( 20% – 35%) βρέθηκε ότι ήταν ιδανική για την εξάπλωση της γρίπης , αντίθετα με την μέση (50%) ή και υψηλή (80%) υγρασία . Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και από μελέτη του ιού Η1Ν1.

Οι μηχανισμοί με τους οποίους η θερμοκρασία και η υγρασία επηρεάζουν την μεταδοτικότητα του ιού  δεν έχουν ξεκαθαρίσει ακόμη. Φαίνεται όμως να επιδρούν στην λειτουργία του ανοσιακού συστήματος του ξενιστή, στην δυνατότητα διατήρησης της δομής του ιού έξω από το σώμα,καθώς και στιςσυγκεντρώσεις  ουσιών (άλατα , πρωτείνες) στα αναπνευστικά σταγονίδια μετάδοσης.

Ας προσπαθήσουμε τώρα να απαντήσουμε στο αρχικό μας ερώτημα . Μπορεί το καλοκαίρι να δώσει ένα τέλος στην διασπορά του SARS CoV –2/CoVid-19;

Για να καταλήξουμε σε συμπεράσματα θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας δυο δεδομένα:

  1. την επιδημιολογική συμπεριφορά των παρόμοιων ιών με τον SARS CoV–2 που αναφέραμε πριν και
  2. τις τελευταίες επιδημιολογικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν μετά τις 19/3/2020 και αφορούν τα πρώτα στάδια της διασποράς του SARS CoV–2 ( Ιανουάριο 2020 έως τέλος Φεβρουαρίου 2020) .

Ως προς το πρώτο δεδομένο, για τον νέο ιό SARS CoV–2 έχουμε πλέον λόγους να πιστεύουμε ότι , όπως και με τους άλλους κορωνοιούς, η διασπορά του θα είναι μικρότερη το καλοκαίρι από ότι τον χειμώνα, χωρίς όμως να γνωρίζουμε επακριβώς τους μηχανισμούς αυτής της συμπεριφοράς του ιού. Ο καιρός όμως από μόνος του δεν μπορεί να σταματήσει την διασπορά του ιού. Αν θεωρήσουμε ότι ο SARS CoV–2 θα ακολουθήσει μια πορεία παρόμοια με της γρίπης , περιμένουμε ότι και το καλοκαίρι θα υπάρχει διασπορά , επειδή είναι νέος ιός και μόνο ένα μικρό τμήμα του πληθυσμού έχει αποκτήσει ανοσία.

Ως προς το δεύτερο δεδομένο οι μέχρι τώρα μελέτες έδειξαν ότι υπάρχει, άμεση επίδραση των επιπέδων θερμοκρασίας και υγρασίας στην εξέλιξη της επιδημίας  CoVid-19 .  Χώρες με χαμηλότερη θερμοκρασία και υγρασία ( όπως Κορέα , Ιαπωνία και Ιράν) είχαν πολύ πιο σοβαρή εξέλιξη της επιδημίας , από πιο ζεστές και υγρές χώρες ( όπως Σιγκαπούρη, Μαλαισία και Ταυλάνδη). Οι μελέτες αυτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο ερχομός του καλοκαιριού στο Βόρειο Ημισφαίριο θα ελαττώσει αποτελεσματικά την διασπορά του  SARS CoV-2, ενώ θα αυξηθεί η διασπορά της νόσου σε κάποιες χώρες του Νοτίου Ημισφαιρίου. Μερικοί δε από τους ερευνητές επισήμαναν ότι η αύξηση των επιπέδων της UV ακτινοβολίας το καλοκαίρι θα δράσει και αυτή κατασταλτικά στην διασπορά του ιού. Βέβαια όλοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η θερμοκρασία και η υγρασία δεν είναι οι μοναδικοί παράγοντες που επηρεάζουν την διασπορά του ιού, δίνουν όμως ένα νέο κομμάτι για να συμπληρωθεί το παζλ των παραγόντων που την επηρεάζουν.

Αυτό το οποίο γίνεται  πια σαφές είναι ότι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες θα υπάρξει μια ανάσχεση της επιδημίας. Και μας δίνεται μια σπουδαία δυνατότητα. Αφού  δεν μπορούμε να ρυθμίσουμε τον καιρό,  να ρυθμίσουμε την προετοιμασία μας για τις αλλαγές του καιρού. Να ρυθμίσουμε την συμπεριφορά μας ακολουθώντας όλες τις οδηγίες που θα προστατεύσουν εμάς αλλά και τους γύρω μας.

Και μέχρι να φτάσει το καλοκαίρι είναι μονόδρομος πια,

“Μένουμε σπίτι και ακολουθούμε τις επίσημες ανακοινώσεις”. 

* Ο Βασίλειος Βιγκλής, από τα Σαρλάτα, είναι Βιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και εξειδικευμένος στην ανοσοπαθογένεια των ιογενών λοιμώξεων.