Μόσχος (ή Μόσχοβος) Μαζαράκης, Δίοπος του Π.Ν.

Ενας άγνωστος ήρωας της Κεφαλονιάς που χάθηκε τον Οκτώβριο του 1943, όταν το θρυλικό Ελληνικό αντιτορπιλικό «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ L-67» αρνήθηκε να πεθάνει χωρίς την πλώρη του κατόπιν πρόσκρουσης σε νάρκη, κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Μόσχος Μαζαράκης του Ανδρέα και της Άννας το γένος Σεντονά, γεννήθηκε στις 3/1/1921 στα Δηλινάτα της Κεφαλονιάς . Ήταν αδελφός του Βασίλειου Μαζαράκη, του πολύ γνωστού «Ρασινταλή», (ο οποίος υπηρέτησε επί σειρά ετών στον Δήμο Αργοστολίου και διετέλεσε Δημοτικός Σύμβουλος). Ο Μόσχος μεγάλωσε στα Δηλινάτα και το 1938, σε ηλικία 17 ετών, μπαρκάρισε στο επιβατηγό πλοίο «S/S ELISAVET». Κατά την διάρκεια του Ελληνοιταλικού πολέμου υπηρέτησε στο τότε Βασιλικό πολεμικό ναυτικό και διέφυγε στην Αλεξάνδρεια. Το 1943 υπηρετούσε ως ναύτης στο αντιτορπιλικό «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ», με κυβερνήτη τον περίφημο Αντιπλοίαρχο Ιωάννη Τούμπα.

Το «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ L-67», τύπου Hunt III, είχε παραληφθεί στο Newcastle της Αγγλίας τον Ιούλιο του 1942. Αρχές του 1943 έπλευσε στην Αλεξάνδρεια, όπου και αποτέλεσε μια από τις βασικές μονάδες μάχης του απόδημου Ελληνικού στόλου. Συμμετείχε σε πλήθος επιχειρήσεων, όπως στην απόβαση της Σικελίας, στην παράδοση του Ιταλικού στόλου τον Σεπτέμβριο του 1943 κ.α.

Την 21η Οκτώβριου 1943 απέπλευσε από τον ναύσταθμο της Αλεξάνδρειας, μαζί με άλλα Ελληνικά και Βρετανικά πολεμικά πλοία για να συμμετάσχουν στις επιχειρήσεις Καλύμνου – Λέρου. Την 22α Οκτωβρίου, μαζί με το βρετανικό «HMS HURWORTH» βρισκόταν κοντά στην Κάλυμνο. Στις 21.56 αυτής της μέρας προσέκρουσε σε νάρκη και από την έκρηξη, αποκόπηκε η πλώρη του. Το «HMS HURWORTH» στην προσπάθειά του να πλεύσει προς βοήθεια του «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ», προσέκρουσε επίσης σε νάρκη και βυθίστηκε. Η αρχική εκτίμηση του Έλληνα κυβερνήτη ήταν ότι το πλοίο του, είχε δεχθεί επίθεση με τορπίλες.

Όμως, και τα δυο αντιτορπιλικά είχαν προσκρούσει στο ίδιο γερμανικό ναρκοπέδιο με κωδική ονομασία QBY 556. Το ναρκοπέδιο αυτό είχε τοποθετηθεί στις 12 Οκτωβρίου του 1943, ανατολικά της Καλύμνου μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, από το γερμανικό ναρκοθετικό «DRACHE». Oι νάρκες ήταν τοποθετημένες σε βάθος τριών μέτρων, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ήταν νάρκες τύπου αγκυροβολίας επαφής G.Y. από τις πιο ισχυρές νάρκες που διέθετε το γερμανικό ναυτικό, με διάμετρο 46 ίντσες και γόμωση εκρηκτικών 660 λιβρών. Οι κυβερνήτες των «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ» και «H.M.S. HURWORTH» δεν γνώριζαν την ύπαρξη του ναρκοπεδίου.

Το πλήρωμα του Ελληνικού αντιτορπιλικού, παρά το πλήθος των τραυματιών, με υπεράνθρωπες προσπάθειες μπόρεσε να κρατήσει σε λειτουργία τις μηχανές και να περιορίσει την κλίση που είχε πάρει το πλοίο, αποφεύγοντας την ανατροπή του. Το πλοίο κατόρθωσε και έφθασε στην κοντινή τουρκική ακτή του Γκιουμουσλούκ, την αρχαία Μύνδο απέναντι από την Κάλυμνο, μετά από πλου 2 ωρών και 50 λεπτών για μια απόσταση 16 μιλίων, με καθοδήγηση μόνο από τις μηχανές, αφού δεν υπήρχε η δυνατότητα με τιμόνι. Ο απολογισμός των απωλειών ήταν 18 νεκροί, 3 αγνοούμενοι και 30 τραυματίες, μεταξύ των οποίων και ο κυβερνήτης του.

Με το πρώτο φως της ημέρας διαπιστώθηκε ότι όλη η πλώρη μέχρι την γέφυρα, περίπου 28 μέτρα από το μήκος του πλοίου, είχαν εξαφανισθεί. Το πλήρωμα εκτέλεσε το θλιβερό καθήκον της ταφής των 18 νεκρών, σε αυτή την ακτή της Τουρκίας. Σε σύντομο χρονικό διάστημα ξεκίνησαν επισκευές, με τη σκέψη ότι το πλοίο θα κινείτο ανάποδα, δηλαδή με την πρύμνη. Έτσι εγκαρσίως στο καρρέ αξιωματικών κτίσθηκε ένας τοίχος από μπετόν αρμέ, ώστε να υποκατασταθεί με αυτόν η απωλεσθείσα πλώρη.

Έπειτα από πλήθος και άλλων επισκευών, απέπλευσε την 1η Δεκεμβρίου 1943 από τον όρμο της αρχαίας Μύνδου και ξεκίνησε την πορεία του, αρχικά ανάποδα με την συνοδεία μικρών βρετανικών κανονιοφόρων. Όμως σύντομα ο αντιπλοίαρχος Ι. Τούμπας διαπίστωσε την αδυναμία πλου με την πρύμνη και έλαβε την τολμηρή απόφαση της πλεύσης επί τα πρόσω . Στις 3 Δεκεμβρίου το πλοίο αρχικά κατέπλευσε στο Καστελόριζο με μεγάλες δυσκολίες πλεύσης. Εκεί παρελήφθη από Βρετανικό ρυμουλκό, πάντα με την συνοδεία πολεμικών πλοίων, με προορισμό την Λεμεσό της Κύπρου. Τα ξημερώματα της 5ης Δεκεμβρίου, ξεκίνησε από την Λεμεσό με αυτόνομη πρόσω πλεύση, συνοδεία βρετανικών πολεμικών πλοίων και χωρίς πλώρη, κατόρθωσε να φθάσει στην Αλεξάνδρεια στις 14.08 της 6ης Δεκεμβρίου 1943, όπου του έγινε ενθουσιώδης υποδοχή από τον αγγλικό στόλο και τα άλλα συμμαχικά πλοία. Αυτό το κατόρθωμα πλεύσης 730 συνολικά μιλίων από τις ακτές της Τουρκίας προς Καστελόριζο – Κύπρο και εν συνεχεία Αλεξάνδρεια, αποτελεί λαμπρό παράδειγμα τόλμης και επιδεξιότητας του κυβερνήτη και του πληρώματος και μοναδικό κατόρθωμα, κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με την απελευθέρωση, το «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ» έφθασε έπειτα από πρόχειρη επισκευή της πλώρης του στην Ελλάδα, μαζί με τα άλλα πλοία του Στόλου.

Ο Μόσχος Μαζαράκης χάθηκε στις 22/10/1943, μάλλον μέσα στα συντρίμμια της πλώρης του αντιτορπιλικού και είναι ένας από τους 3 αγνοούμενους, αυτού του ναυτικού περιστατικού. Σύμφωνα με πληροφορίες από την κόρη του «Ρασινταλή», κα Ρένα Μαζαράκη, η οικογένεια δεν είχε ποτέ ενημερωθεί για πιθανή ανακομιδή λειψάνων και μεταφορά σορού σε κοιμητήριο στην Ελλάδα, κάτι που ενισχύει την άποψη ότι ο Μόσχοβος (Μόσχος) Μαζαράκης χάθηκε στα νερά της Καλύμνου. Το 1946 του απενεμήθη ο πολεμικός σταυρός Γ’ Τάξης και τιμητικά, ο βαθμός του Διόπου.

Η φωτογραφία του Μόσχου Μαζαράκη σε νεαρή ηλικία να υπηρετεί ως ναύτης στο «S/S ELISAVET», του διπλώματος απονομής Πολεμικού Σταυρού Γ’ Τάξεως και του «Ρασινταλή», προέρχονται από το αρχείο της Ρένας Μαζαράκη, η οποία και παραχώρησε πλήθος στοιχείων.

Η φωτογραφία του λαβωμένου πλοίου στον κόλπο του Γκιουμουσλούκ, προέρχεται από το βιβλίο «Εχθρός εν Όψει» του αντιναυάρχου Ιωάννη Τούμπα, εκ του αρχείου Θάνου Αντωνέλου.

Τέλος, ο πολύ γνωστός δύτης Κώστας Θωκταρίδης, εντόπισε το καλοκαίρι του 2004, στην θαλάσσια περιοχή Καλύμνου – Ιμίων, την πλώρη του «Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ» η οποία βρίσκεται ανεστραμμένη στο βυθό, σε βάθος 94 μέτρων και φέρει ένα μεγάλο ρήγμα στην αριστερή πλευρά.

Βιβλιογραφία:

«Το Ελληνικό κράτος της Θάλασσας » του Αδάμ Στεφανάδη

«Εχθρός εν Όψει» του αντιναυάρχου Ιωάννη Τούμπα

«Μεθ’ Ορμής Ακαθέκτου. Επίτομη ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού 1821 – 1945» του Παναγιώτη Γέροντα

Πληροφορίες επίσης δόθησαν από την κα Ρένα Μαζαράκη και τον κο Κώστα Θωκταρίδη.

Ο Βασίλειος Μαζαράκης, ο πολύ γνωστός μας “Ρασινταλής” στα τέλη της δεκαετίας 1930 σε φωτογραφείο της Αθήνας. Ο Ρασινταλής ήταν μια θρυλική μορφή για το Αργοστόλι. Εργάστηκε για πολλά χρόνια στον Δήμο Αργοστολίου, αλλά διετέλεσε και Δημοτικός Σύμβουλος στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Όλοι στην πόλη τον θυμούνται να κυκλοφορεί με το ποδήλατο. Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο της Ρένας Μαζαράκη
Μόσχος Μαζαράκης

Ο Βασίλης Μαζαράκης (Ρασινταλής) με τη σύζυγό του Ποπούλα
Ο Πολεμικός Σταυρός Γ’ τάξεως που απονεμήθηκε στον Μόσχο Μαζαράκη στις 4 Δεκεμβρίου 1943

Ο θρυλικός Βασίλης Μαζαράκης (Ρασινταλής) σε φωτογραφία από το αρχείο του «Η»