Σκέψεις και σχόλια πάνω σε μια απάντηση

Πέτρος Πετράτος

Τις τελευταίες μέρες ανοίχτηκε ένας «διάλογος» για το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με αφορμή το Μήνυμα της ΕΛΜΕΚΙ προς του Μαθητές και τις Μαθήτριες του Νομού με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.

Μελετώντας τα σχετικά κείμενα προκύπτουν και σπουδαίες διαπιστώσεις και ενδιαφέροντα ερωτήματα και αξιόλογα σχόλια και σημαντικά συμπεράσματα. Δεν είναι, όμως, εύκολο, να ασχοληθούμε με όλα, όσα γράφτηκαν ή και όσα υπονόησαν οι συγγραφείς των παραπάνω κειμένων. Θα καταπιαστούμε μόνο με κάποια σημεία από το απαντητικό κείμενο του βουλευτή μας κ. Π. Καππάτου, επειδή αυτά, κατά τη γνώμη μας, προκάλεσαν δικαιολογημένες αντιδράσεις τόσο στον εκπαιδευτικό χώρο όσο και γενικότερα στην τοπική κοινωνία. Διευκρινίζω ότι δεν έχω σκοπό να λειτουργήσω ως «δικηγόρος» της ΕΛΜΕΚΙ -άλλωστε η ίδια δεν έχει ανάγκη από κάτι τέτοιο. Απλά και μόνο ως εκπαιδευτικός, ως δάσκαλος, ως μελετητής της Ιστορίας θα ήθελα να καταθέσω την άποψή μου και να εκτεθώ στους συμπολίτες μου. 

Με αυτό το πρώτο σημερινό μου κείμενο θα ξεκινήσω με τέσσερις παραδοχές. Θα ακολουθήσει δεύτερο κείμενο, που θα ασχοληθεί με ιστορικά γεγονότα και πολιτικο-ιδεολογικά ζητήματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

●◼︎ Παραδοχή πρώτη:

• Όταν μιλάμε για Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οφείλουμε να έχουμε υπόψη μας ότι η ανισόμερη και ανισόμετρη ανάπτυξη του καπιταλισμού (δηλαδή οι εγγενείς αντιθέσεις ανάμεσα στις καπιταλιστικές χώρες) ιδίως μετά την οικονομική κρίση του 1929 (ξέσπασε το 1929, υποχώρησε το 1933, αλλά δεν είχε εκλείψει το 1939) δημιούργησε την ανάγκη για νέα αναδιανομή πηγών και αγορών, (διεκδίκηση αποικιών, εκμετάλλευση πρώτων υλών κ.λπ.), δηλαδή τη βάση για πολεμική σύγκρουση. Κάτι τέτοιο υπήρχε και στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. 

• Το νέο, τώρα, στοιχείο ήταν η ύπαρξη της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία μέσα στην τελευταία δεκαετία έτεινε να καταστεί υπολογίσιμη βιομηχανική δύναμη, κατασυνέπεια και στρατιωτική – άρα παρουσιαζόταν ως ένας νέος ανταγωνιστής στην παγκόσμια αγορά. Ο πόλεμος αυτός προκλήθηκε από τη χιτλερική Γερμανία, η οποία όμως είχε την υποστήριξη και ενθάρρυνση των μεγάλων καπιταλιστικών κρατών της Δύσης, καθώς την έβλεπαν ως τον πολιορκητικό κριό για τον αγώνα τους κατά του σοσιαλισμού: οι χώρες αυτές υπολόγιζαν ότι θα λύσουν τα βασικά τους προβλήματα θυσιάζοντας μικρότερες χώρες, όπως η Αυστρία, η Τσεχοσλοβακία κ.ά., και στρέφοντας τη χιτλερική μηχανή κατά της Σοβιετικής Ένωσης. 

◼︎ Παραδοχή δεύτερη:

• Εφόσον πρόκειται να ασχοληθούμε με ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός, όπως αυτό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εφόσον δηλαδή θα μπούμε στα «χωράφια» της Ιστορίας πρέπει να έχουμε υπόψη μας τα εξής: 

• Η Ιστορία είναι μια ρεαλιστική, αντικειμενική και υποκειμενική κίνηση στα όρια της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας με υποκείμενο δράσης τον άνθρωπο, τις ανθρώπινες ομάδες, τις κοινωνικές τάξεις. Η αντικειμενική αλήθεια στην Ιστορία είναι μια οριακή προσέγγιση της πραγματικότητας, η οποία αναγνωρίζεται μέσα από τη σύγχρονη πολιτική και ιδεολογική πάλη. 

• Και για την αναζήτηση της αλήθειας χρησιμοποιούμε τρεις τρόπους: 1) εκθέτουμε τι ακριβώς συνέβη, ανασυνθέτουμε δηλαδή τα γεγονότα, 2) προσπαθούμε να κατανοήσουμε αυτό που συνέβη, διεισδύουμε δηλαδή στο νόημα που οι δράστες εκείνων των γεγονότων έδιναν στις πράξεις τους, αντιλαμβανόμαστε τα κίνητρά τους, τα συναισθήματά τους, τις κρίσεις τους κ.λπ., 3) προσπαθούμε να εξηγήσουμε εκείνο που συνέβη στο παρελθόν, εντοπίζουμε δηλαδή τις προτεραιότητες των ανθρώπων/ανθρώπινων συνόλων του παρελθόντος, τις πράξεις τους, συσχετίζουμε καταστάσεις που βίωναν, διακρίνουμε βαθύτερες διεργασίες ή τάσεις κ.λπ. 

◼︎ Παραδοχή τρίτη: 

• Καθώς ζούμε σε μια χώρα αστικοδημοκρατική, υπάρχει η δυνατότητα του διαλόγου, της ελεύθερης έκφρασης, της διακίνησης των ιδεών κ.λπ., όπως και υπάρχει η δυνατότητα της κριτικής, της ένστασης, της διαμαρτυρίας κ.λπ. Και πάντοτε μέσα στο πλαίσιο του σεβασμού της προσωπικότητας του «άλλου», με τον οποίο διαλέγομαι ή διαφωνώ. 

• Αν έτσι, λοιπόν, έχουν τα πράγματα στον τόπο μας, δεν είναι καθόλου ορθό να χαρακτηρίζεται μια ανακοίνωση «ανιστόρητη», επειδή σε αυτή διατυπώνεται διαφορετική άποψη από τη δική μας, δεν μπορεί να εκλαμβάνεται «διχασμός της κοινωνίας στο βωμό κομματικών σκοπιμοτήτων» ο διαφορετικός συλλογιστικός τρόπος σκέψης, είναι τελείως απαράδεκτο να θεωρείται «προσβολή» στη μνήμη νεκρών πολεμιστών του Πολέμου η διαφορετική εκτίμηση και αξιολόγηση ιστορικών γεγονότων. Τότε …πάει περίπατο η ελευθερία σκέψης και λόγου, καθώς θα πρέπει όλοι να σκεφτόμαστε με τον ίδιο ή παρόμοιο τρόπο τα ίδια ή παρόμοια πράγματα, τότε … πάει περίπατο η επιστήμη της Ιστορίας με τη φιλοσοφία της και τις μεθόδους της για την έρευνα και εξήγηση των ιστορικών γεγονότων. 

• Και ενώ παραδέχεται ο αγαπητός κ. Καππάτος την «πολιτική και ιδεολογική αντιπαράθεση σε μια δημοκρατική χώρα», όπως η δική μας, ενοχλείται όμως, όταν στο Μήνυμά της η ΕΛΜΕΚΙ κάνει λόγο για τις ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις. Μα, δεν υπήρξαν τέτοιες; Αυτές δεν επανδρώθηκαν με Έλληνες πολιτικούς; Δε στηρίχτηκαν από Έλληνες πολίτες; Τότε, επίσης, δεν έδρασαν οι ταγματασφαλίτες; Αυτοί δεν ήταν Έλληνες πολίτες και μάλιστα πολυάριθμοι, που στοιχήθηκαν πίσω από τους κατακτητές μας; Αυτοί, λοιπόν, πού κατατάσσονται; Αν απαντήσω ότι κατατάσσονται στους «κακούς», όπως η ιστορική πραγματικότητα το επιτάσσει, κινδυνεύω να κατηγορηθώ από τον κ. βουλευτή ότι εισάγω τον «τοξικό διχασμό της κοινωνίας» – έτσι όπως κατηγορεί και την ΕΛΜΕΚΙ – επειδή δεν υπερασπίζομαι το ομόθυμον και ομόψυχον του ελληνικού έθνους κ.λπ. κ.λπ.!!! Δε θέλω να πιστέψω ότι όλους τους παραπάνω ο κ. Καππάτος τους κατατάσσει στους «καλούς» Έλληνες.

◼︎ Παραδοχή τέταρτη: 

• Βρισκόμαστε στο χώρο της Εκπαίδευσης σε μια δημοκρατική χώρα και ανακοινώνεται ένα Μήνυμα προς τους Μαθητές και τις Μαθήτριες από ένα συνδικαλιστικό σωματείο, που χρόνια τώρα υπερασπίζεται την Εκπαίδευση και τους λειτουργούς της με σημαντικούς -κάποτε, θα έλεγα, πρωτοποριακούς- αγώνες, με καίριες παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα της Πολιτείας. 

• Και με αυτά επιπλέον τα «παράσημα» δικαιούται η ΕΛΜΕΚΙ να στέλνει μηνύματα στους Μαθητές και τις Μαθήτριες του Νομού, δικαιούται να διατυπώνει τη γνώμη της στα κείμενά της, δικαιούται να προτρέπει τους Μαθητές και τις Μαθήτριες να «ψάξουν», να διαβάσουν, να μελετήσουν, να προβληματιστούν, ακριβώς για να αναπτύξουν κριτική σκέψη και ιστορική συνείδηση. Άλλωστε, στην κατάκτηση αυτών των αρχών και αξιών αποβλέπει η παρεχόμενη εκπαίδευση, σύμφωνα πάντοτε με τον ιδρυτικό νόμο της Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πολιτείας. 

• Τι πιο ωραίο, τι πιο δημοκρατικό, τι πιο γόνιμο και δημιουργικό από το να ωθεί ο δάσκαλος τους μαθητές του στη γνώση, στον προβληματισμό και την κριτική σκέψη! Δυστυχώς, αυτήν τη διαδικασία, που είναι και η πεμπτουσία της σχολικής διδασκαλίας, ενοχοποίησε και κατάγγειλε ο βουλευτής μας. Ή κάνω λάθος; 


ΙΙ. Η αναγκαιότητα του δεύτερου μετώπου στην Ευρώπη

(Μέρος Πρώτο)


Και τώρα ερχόμαστε στην κύρια αντίθεση του κ. Καππάτου με το κείμενο της ΕΛΜΕΚΙ. Ο αγαπητός βουλευτής «πατά» σε μια φράση του Μηνύματος της ΕΛΜΕΚΙ (: «οι Δυτικοί Σύμμαχοι σήκωσαν όπλα ενάντια στην Γερμανία μόνο το 1944»), την οποία χαρακτηρίζει «ντροπιαστική» και απαντώντας στο σωματείο το κατακρίνει για προσβολή της μνήμης εκατομμυρίων ανθρώπων, οι οποίοι «πολέμησαν [προφανώς από την πλευρά της Δύσης] τις δυνάμεις του Άξονα σε όλο τον πλανήτη από το 1939 ως το 1945», προσθέτοντας επιπλέον ότι «η μάχη της Αγγλίας, η μάχη του Ατλαντικού, ο πόλεμος στον Ειρηνικό και την Ασία εναντίον της Ιαπωνίας, η απόβαση των Συμμάχων στο Μαρόκο και τη Σικελία, η ήττα της Ιταλίας, οι μάχες στο Ελ Αλαμέιν και τη Βόρεια Αφρική … για την ΕΛΜΕΚΙ όλα αυτά τα γεγονότα δε συνέβησαν ποτέ». 

Νομίζω ότι εδώ παρατηρείται μια παρανόηση του κειμένου της ΕΛΜΕΚΙ. Η τελευταία – για να καταλάβει ο αναγνώστης του δικού μας κειμένου ό,τι θα ακολουθήσει – αφού αρχικά υποστήριξε ότι το φασισμό τον εξέθρεψε το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα και άρα αυτό το σύστημα δε θέλει πραγματικά να τον πολεμήσει, αναφέρει ότι για το «τσάκισμα του φασισμού» δεν προσπάθησε ο καπιταλισμός, τα δυτικά καπιταλιστικά κράτη, οι Δυτικοί δηλαδή Σύμμαχοι, αλλά «οι αντιστασιακές οργανώσεις των λαών αλλά και ιδιαίτερα το νεοσύστατο σοσιαλιστικό κράτος της Σοβιετικής  Ένωσης με τον ασύλληπτο αριθμό των 20 εκατομμυρίων νεκρών». Υπάρχει αναμφίβολα μια λογική στη σκέψη της. Και για να τεκμηριώσει αυτήν της τη θέση αναφέρει ότι «οι Δυτικοί Σύμμαχοι σήκωσαν όπλα ενάντια στην Γερμανία μόνο το 1944, δηλαδή μετά  την στρατιωτική νίκη της [Σοβιετικής Ένωσης επί της Γερμανίας]».

Με βάση τα προηγούμενα και τη ρητά διατυπωμένη άποψη της ΕΛΜΕΚΙ, τι σημαίνει το παραπάνω; Σημαίνει ότι, ενώ ο πόλεμος έχει ξεκινήσει και έχει δηλωθεί ανοικτά η θέληση τόσο των Δυτικών όσο και της Σοβιετικής Ένωσης (Σ.Ε.) να πολεμήσουν τον Άξονα, οι Δυτικοί, όταν ο Χίτλερ πολεμά τη Σ.Ε., δε συντονίζονται μαζί της, προκειμένου να ελαφρυνθεί, με συνδυασμό από κοινού χτυπημάτων, το Ανατολικό Μέτωπο και να δημιουργηθεί ένα Δεύτερο Μέτωπο, έτσι ώστε να διασπαστούν οι δυνάμεις του Χίτλερ. Αυτό εγώ καταλαβαίνω και νομίζω πως αυτό είναι το πνεύμα της συγκεκριμένης φράσης. Δηλαδή με άλλα λόγια, έπρεπε, μόλις επιτέθηκε η Γερμανία εναντίον της Σ.Ε., να δημιουργηθεί ένα Δεύτερο Μέτωπο. Αν έτσι έχουν τα πράγματα, είναι κανείς που διαφωνεί; Αυτή δε θα έπρεπε να ήταν η τακτική των Δυτικών Συμμάχων; Και όμως, ενώ η επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης έγινε τον Ιούνιο του 1941, οι Σύμμαχοι δημιούργησαν το Δεύτερο Μέτωπο το 1944 (!!!), δηλαδή αφού η Σ.Ε. είχε νικήσει τον Χίτλερ στα εδάφη της και ετοιμαζόταν να τον κυνηγήσει στην κεντρική και δυτική Ευρώπη…

● Αλλά ας δούμε κάποια σημαδιακά γεγονότα, ώστε να τεκμηριώσουμε πότε, πώς και γιατί οι Δυτικοί Σύμμαχοι προχώρησαν στο άνοιγμα Δεύτερου Μετώπου, το οποίο μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στο τσάκισμα του φασισμού. Γιατί και αυτό το τελευταίο (το τσάκισμα του φασισμού) έχει σημασία: πολεμώ τον Άξονα, για να τον τσακίσω – άρα τον πολεμώ σε άριστη συνεργασία με τους συμμάχους μου – και όχι τον πολεμώ εκεί που κινδυνεύουν αποκλειστικά τα δικά μου και μόνο συμφέροντα. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν κάνω πόλεμο για να τσακίσω το φασισμό, αλλά … – θα καταλάβουμε στη συνέχεια το γιατί. [Διευκρινίζουμε ότι όσα στοιχεία – γεγονότα, ημερομηνίες, δηλώσεις και αριθμοί – αναφερθούν, είναι τεκμηριωμένα, αλλά λόγω χώρου δεν παραθέτουμε τις παραπομπές].

► Ενώ ο Τσώρτσιλ είχε δηλώσει αμέσως μετά τη γερμανική εισβολή κατά της Σ.Ε. (νύχτα της 21ης προς την 22α Ιουνίου 1941) ότι «ο κίνδυνος που απειλεί τη Ρωσία είναι και κίνδυνος που απειλεί κι εμάς και τις Ηνωμένες Πολιτείες», δεν υπήρξε συγκεκριμένη έμπρακτη εκδήλωση βοήθειας από τους Συμμάχους Αγγλία και ΗΠΑ. Πιο συγκεκριμένα:

▬ Στις 12 Ιουλίου 1941 υπογράφεται στη Μόσχα η πρώτη συμφωνία ανάμεσα στην Αγγλία και τη Σ.Ε. για κοινές ενέργειες κατά της Γερμανίας και αμοιβαία βοήθεια. Αλλά τίποτε το πρακτικό δε προκύπτει.

▬ Στις 18 Ιουλίου 1941 με επιστολή του ο Στάλιν θέτει στον Τσώρτσιλ για πρώτη φορά τη δημιουργία Δεύτερου Μετώπου, με σκοπό να ανακουφιστεί τη σοβιετική πλευρά αλλά και να περικυκλωθεί σιγά-σιγά η Γερμανία. Καμία ανάληψη συγκεκριμένης ενέργειας.

▬ Στις 22 Δεκεμβρίου 1941 στη συνάντηση Τσώρτσιλ και Ρούζβελτ στην αμερικανική πρωτεύουσα αποφασίζεται αντί για Δεύτερο Μέτωπο στην Ευρώπη – εκεί δηλαδή που θα έπρεπε να χτυπηθεί ο ναζισμός – να ξεκινήσει πολεμική επιχείρηση στη Βόρεια Αφρική. Και τούτο γιατί αυτή η κίνηση ανταποκρινόταν στα γεωστρατηγικά, οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα της Αγγλίας στην Αίγυπτο και Μέση Ανατολή (πετρέλαια, δρόμος προς τις Ινδίες) – κάτι που το δέχτηκαν και οι ΗΠΑ.

▬ Το 1942 γίνονται συζητήσεις για το άνοιγμα Δεύτερου Μετώπου: την άνοιξη του 1942 υιοθετεί ο Ρούζβελτ τη δημιουργία Δεύτερου Μετώπου‧ το Μάιο ενημερώνει τον Στάλιν ότι υπάρχουν δυνατότητες για το Δεύτερο Μέτωπο‧ στις 10 Ιουνίου υπογράφεται κοινό ανακοινωθέν Αγγλίας και Σ.Ε., όπου γίνεται λόγος για άνοιγμα του Δεύτερου Μετώπου μέσα στο 1942. Παραταύτα, όλα αυτά αθετούνται και μετατίθεται το ζήτημα για το 1943…

► Στο μεταξύ, οι Σοβιετικοί έχουν κατορθώσει (Οκτώβριος 1941-Ιανουάριος 1942) να εμποδίσουν τους Γερμανούς να καταλάβουν την πρωτεύουσά τους τη Μόσχα σε μια σειρά από μάχες, που κόστισαν περισσότερες από 1.000.000 απώλειες. Η απουσία, όμως, ενός Δεύτερου Μετώπου έδωσε τη δυνατότητα στον Χίτλερ να ανασυντάξει τις δυνάμεις του μετά την ήττα του στη Μόσχα και να ξεκινήσει νέες αντεπιθέσεις, φτάνοντας μέχρι την Κριμαία.

▬ Το συμπέρασμα: Με τη στάση τους οι Δυτικοί Σύμμαχοι επιβεβαίωσαν στην πράξη τις προθέσεις τους: από τη μια να εξασθενήσει η Σ.Ε. όσο γίνεται, πολεμώντας μόνη της με τον Χίτλερ, ώστε να μην μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στις μεταπολεμικές εξελίξεις, και από την άλλη μεριά να διεξάγουν επιχειρήσεις οι Δυτικοί εναντίον του Χίτλερ, όπου είχαν τα δικά τους συμφέροντα.

► Η χρονιά του 1943 ξεκινά με νέο αίτημα του Στάλιν για άνοιγμα Δεύτερου Μετώπου στην Ευρώπη από τους Δυτικούς, προκειμένου να αποσυρθούν ή να ελαττωθούν οι γερμανικές δυνάμεις από το Ανατολικό (δηλαδή το ρωσογερμανικό) Μέτωπο. 

▬ Αρχικά δηλώνεται ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Αφρική και η «υλική βοήθεια» στη Σ.Ε. συνιστούν …το Δεύτερο Μέτωπο. 

▬ Αργότερα ο Τσώρτσιλ ανακοινώνει ότι ετοιμάζονται επιχειρήσεις μέσω της Μάγχης για τον Αύγουστο με Σεπτέμβριο του 1943. 

▬ Τελικά, το Μάιο στην Ουάσιγκτον Τσώρτσιλ και Ρούζβελτ συμφωνούν να προχωρήσουν οι Δυτικοί Σύμμαχοι στην κατάληψη της Σικελίας και στην απόβαση στην Ιταλία και τη Γαλλία μέσα στο 1944. Για άλλη μια φορά μετατίθεται η δημιουργία του Δεύτερου Μετώπου, με το οποίο η αντιχιτλερική συμμαχία Δυτικών και Σ.Ε. θα χτυπούσε τη Γερμανία με ενωμένες τις δυνάμεις της και θα συντόμευε έτσι την ήττα του φασισμού και το τέλος του Πολέμου.

▬ Είναι η τρίτη χρονιά που οι Δυτικοί Σύμμαχοι καιροσκοπούν για το θέμα του Δεύτερου Μετώπου. Έχουν αφήσει τη Σ.Ε. να σηκώσει το βάρος της χιτλερικής επιδρομής, να ματώσει όσο γίνεται περισσότερο για την κοινή, εννοείται, αντιφασιστική νίκη (εκατομμύρια οι νεκροί, χώρια οι υλικές καταστροφές σε υποδομές κ.λπ.) και αυτοί υπόσχονται και αναβάλλουν και εξαπατούν τη σύμμαχό τους Σ.Ε. 

► Όταν, όμως, η πλάστιγγα άρχισε να κλίνει προς το μέρος των Σοβιετικών με τις μάχες στο Στάλινγκραντ (2 Φεβρουαρίου 1943) και στο Κούρσκ (23 Αυγούστου 1943) και ο Κόκκινος Στρατός αποκτούσε την απόλυτη υπεροχή σε όλες τις κατευθύνσεις του Ανατολικού Μετώπου, τότε αντιλήφθηκαν οι Δυτικοί Σύμμαχοι ότι εκείνες οι νίκες δεν απειλούσαν μόνο τη χιτλερική Γερμανία, αλλά ανέτρεπαν και τα δικά τους σχέδια σχετικά με το Δεύτερο Μέτωπο, καθώς μια επιπλέον καθυστέρησή του θα επέτρεπε στους Σοβιετικούς να φτάσουν μόνοι τους στο Βερολίνο!

▬ Έτσι λοιπόν, στη Σύσκεψη των υπουργών Εξωτερικών της Αγγλίας, των ΗΠΑ και της Σ.Ε. στη Μόσχα τον Οκτώβριο του 1943 αποφασίζεται επιτέλους το άνοιγμα του Δεύτερου Μετώπου στην Ευρώπη για το καλοκαίρι του 1944.

▬ Η παραπάνω απόφαση επισημοποιείται στη Διάσκεψη της Τεχεράνης (28 Νοεμβρίου -1 Δεκεμβρίου 1943) από τους αρχηγούς των τριών κρατών Τσώρτσιλ, Ρούζβελτ και Στάλιν, οι οποίοι έπρεπε να απαντήσουν στο ερώτημα αν θα ασκηθεί η πίεση από Νότο προς Βορρά ή αν θα γίνει απόβαση μέσω της Μάγχης. Επικράτησε η γνώμη των Στάλιν και Ρούζβελτ, οι οποίοι επέμεναν ότι η εισβολή στη Γαλλία ήταν ο μόνος τρόπος να ηττηθεί η Γερμανία. 

► Επομένως, οι νίκες αποκλειστικά της Σ.Ε. και η μεταφορά του πολέμου στις κατεχόμενες ευρωπαϊκές χώρες με την ορμητική προέλαση του Κόκκινου Στρατού ανάγκασαν τους Δυτικούς Συμμάχους να συμφωνήσουν στη δημιουργία του Δεύτερου Μετώπου μέσα στο 1944 – κάτι που τόσον καιρό πριν το ζητούσε η Σ.Ε. 

▬ Ποιος αντικειμενικός κριτής μπορεί να αμφισβητήσει αυτήν την πραγματικότητα; Ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι αυτό συνέβη με πάρα πολύ μεγάλη καθυστέρηση λόγω του καιροσκοπισμού των Δυτικών;

▬ Μόνο ένας κοντόφθαλμος δεν μπορεί να δει και να αντιληφθεί ότι η έκβαση του Πολέμου είχε πια κριθεί από την ήττα της Γερμανίας στα ρωσικά εδάφη. Μόνο όποιος «διαβάζει» την Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου με παρωπίδες δεν μπορεί να κατανοήσει ότι τα γερμανικά στρατεύματα, έπειτα από ένα σκληρό τρίχρονο αγώνα στο Ανατολικό Μέτωπο, είχαν τόσο εξασθενήσει, ώστε δε θα μπορούσαν να προβάλουν σοβαρή αντίσταση στα αγγλικά και αμερικανικά στρατεύματα, που θα αποβιβάζονταν στη Νορμανδία – πότε; – στις 6 Ιουνίου 1944…

► Να, λοιπόν, γιατί η ΕΛΜΕΚΙ στο Μήνυμά της αναφέρει ότι «οι Δυτικοί Σύμμαχοι σήκωσαν όπλα ενάντια στην Γερμανία μόνο το 1944, δηλαδή μετά  την στρατιωτική νίκη της [Σοβιετικής Ένωσης επί της Γερμανίας]».

▬ Πού είναι, επομένως, η παραχάραξη της Ιστορίας; 

▬ Μπορεί να θεωρηθεί η παραπάνω φράση από την ανακοίνωση της ΕΛΜΕΚΙ «ντροπιαστική» ή «προσβλητική»;

▬ Μπορεί να θεωρηθεί η ανακοίνωση, που περιέχει την παραπάνω φράση, «ανιστόρητη» και διχαστική»;

▬ Με όσα έως εδώ έχουν αναφερθεί, νομίζω όχι. Αν υπάρχουν διαφορετικά στοιχεία, ας κατατεθούν.


ΙΙ. Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

[Μέρος δεύτερο και τελευταίο]


  • Σχετικά με όλα τα παραπάνω τίθεται και ένα άλλο ερώτημα, το οποίο βέβαια το θέτουμε εμείς, για να δούμε και από μια άλλη οπτική τις δύο πολιτικές και τακτικές, που συγκρούστηκαν κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και για να κατανοήσουμε πόσο σύνθετος ήταν εκείνος ο Πόλεμος: Γιατί η ναζιστική Γερμανία, χωρίς να έχει εξασφαλίσει εξολοκλήρου τα νώτα της, άνοιξε ένα τόσο σοβαρό μέτωπο στην Ανατολή, εισβάλλοντας στη Σοβιετική Ένωση (Σ.Ε.);

► Θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε:

▬ Με μια πρώτη ματιά ο καθένας μπορεί να θεωρήσει ότι η Γερμανία έκανε μια παρακινδυνευμένη κίνηση. Και μάλιστα, τη στιγμή που είχε αποτύχει στη μάχη της Αγγλίας, καθώς δεν είχε κατορθώσει να κάμψει την Αγγλία – και επομένως τα νώτα της παρέμεναν αφύλακτα και άρα πάντοτε υπήρχε ο κίνδυνος αντιπερισπασμού.

▬ Ωστόσο, χωρίς να περιμένει πότε θα καμφθεί η Αγγλία, αποφασίζει παραταύτα την επίθεση εναντίον της Σ.Ε. Άρα, στην πραγματικότητα κάποιοι άλλοι ήταν οι στόχοι του Χίτλερ. Ποιοι όμως;

▬ Επειδή κύριος στόχος του φασισμού/χιτλερισμού ήταν – και είναι – η εξόντωση του κομμουνισμού, ο κύριος στόχος της χιτλερικής Γερμανίας ήταν ουσιαστικά η συντριβή του νέου σοσιαλιστικού κράτους της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτή ήταν – θέλουμε δε θέλουμε – η «αποστολή» του Χίτλερ. Γι’ αυτό και « τόλμησε» να πραγματοποιήσει το κύριο καθήκον του, το οποίο, παρεμπιπτόντως, (το κύριο δηλαδή καθήκον του Χίτλερ) το γνώριζαν και οι Δυτικοί Σύμμαχοι.

▬ Μόλις, λοιπόν, ο Χίτλερ εξασφάλισε τις απαραίτητες ελάχιστες προϋποθέσεις – κυρίως μια σταθερή βάση ανεφοδιασμού – εξαπέλυσε την επίθεση εναντίον της Σ.Ε. και αφοσιώθηκε στην υλοποίηση αυτού του στόχου.

▬ Και φυσικά οι Δυτικοί Σύμμαχοι δε  θέλησαν να τον … ενοχλήσουν στην Ευρώπη – ή μήπως τον ενόχλησαν; Γιατί και γι’ αυτούς η ύπαρξη της σοσιαλιστικής Σοβιετικής Ένωσης ήταν κάρφος στα μάτια τους. Έτσι, τον άφησαν ήσυχο να κάνει τη «βρώμικη» δουλειά. (Ας μην ξεχνάμε ότι παρόμοια «δουλειά» προσπάθησαν να κάνουν οι Δυτικοί Σύμμαχοι, τα καπιταλιστικά δηλαδή κράτη, αμέσως μετά την επικράτηση της Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917 με την εισβολή τους στα εδάφη της τότε Ρωσίας – μαζί τους και ο «δικός μας»  Ελευθέριος Βενιζέλος – για να καταστρέψουν το νέο καθεστώς, αλλά δεν τα κατάφεραν. Αν τότε τα είχαν καταφέρει, ίσως, λέω ίσως, να … μη χρειαζόταν ο Χίτλερ).

► Να, γιατί οι Δυτικοί Σύμμαχοι αντιδρούσαν, καιροσκοπούσαν, καθυστερούσαν για τη δημιουργία του Δεύτερου Μετώπου στην Ευρώπη, όταν τους το ζητούσε ο Στάλιν…

► Τα πράγματα, όμως, δεν ήρθαν, όπως τα υπολόγιζαν οι Δυτικοί Σύμμαχοι. Όταν ο Κόκκινος Στρατός, αφού μόνος του τελικά απέκρουσε νικηφόρα τη γερμανική επίθεση, προέλαυνε ορμητικά στις κατακτημένες ευρωπαϊκές χώρες, τότε οι Αγγλο-Αμερικανοί συνειδητοποίησαν την κατάσταση: άρχισαν να ανησυχούν μήπως η παραπέρα καθυστέρηση του Δεύτερου Μετώπου θα άφηνε μόνο του τον Κόκκινο Στρατό να φτάσει στο Βερολίνο και να απελευθερώσει ολόκληρη την Ευρώπη…

▬ Έτσι λοιπόν, «πείστηκαν» για το άνοιγμα του Δεύτερου Μετώπου: για να έχουν δηλαδή λόγο στη μεταπολεμική κατάσταση στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

  • Μα θα ρωτήσει κάποιος, όπως άλλωστε θέτει το ζήτημα και ο κ. Καππάτος: «[…] η μάχη της Αγγλίας, η μάχη του Ατλαντικού, ο πόλεμος στον Ειρηνικό και την Ασία εναντίον της Ιαπωνίας, η απόβαση των Συμμάχων στο Μαρόκο και τη Σικελία, η ήττα της Ιταλίας, οι μάχες στο Ελ Αλαμέιν και τη Βόρεια Αφρική … για την ΕΛΜΕΚΙ όλα αυτά τα γεγονότα δε συνέβησαν ποτέ»;.

► Κανένας, νομίζω, δεν μπορεί να αγνοήσει τα παραπάνω, κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι τα παραπάνω δεν έγιναν – ούτε φυσικά και η ΕΛΜΕΚΙ.

▬ Και η μάχη της Αγγλίας έγινε και έχει την αξία της,

▬ και στον Ατλαντικό γράφτηκαν σελίδες ηρωισμού χάρη στην καταλυτική παρέμβαση της Ομοσπονδίας Ελληνικών Ναυτεργατικών Οργανώσεων (Ο.Ε.Ν.Ο.) με  γραμματέα της τότε τον Κεφαλονίτη αγωνιστή, μέλος του ΚΚΕ, Αντώνη Αμπατιέλο – για να θυμηθούμε άλλον ένα δικό μας Κεφαλονίτη εκτός από τους αδελφούς Χριστόδουλο και Ιωάννη Τσιγάντε, που μας θύμισε ο κ. Καππάτος – και με σύνθημά της το «Κρατήστε τα πλοία εν κινήσει»,

▬ και στον Ειρηνικό δεν ήταν λίγες οι συγκρούσεις με το γιαπωνέζικο φασισμό,

▬ και η απόβαση των Δυτικών Συμμάχων στη Σικελία και Ιταλία έπαιξε το ρόλο της,

▬ και το AfrikaKorpsμε τον Ρόμμελ και τη φονική μάχη στο Ελ Αλαμέιν έχει τη θέση του στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

▬και αρκετά άλλα, που θα μπορούσε κανείς να αναφέρει.

▬ Και σε όλα αυτά τα μέτωπα δόθηκαν σημαντικές μάχες και δέχτηκαν σοβαρά χτυπήματα οι δυνάμεις του Άξονα.

► Όμως, γνώριζαν πολύ καλά οι Δυτικοί Σύμμαχοι ότι ο πόλεμος θα κρινόταν στην Ευρώπη και άρα εκεί έπρεπε να χτυπηθεί ο Άξονας.

▬ Γιατί δεν το έκαναν; Γιατί δεν ήταν μέσα στις προτεραιότητές τους;

▬ Επειδή, όπως παραπάνω αναφέραμε, καθυστερώντας τη δημιουργία του Δεύτερου Μετώπου στην Ευρώπη, από τη μια μεριά επιδίωκαν να κάνουν οικονομία στις δυνάμεις τους, και από την άλλη άφηναν τη Σ.Ε. να σηκώνει το κύριο βάρος του Πολέμου στην Ευρώπη σε όλη τη διάρκεια του 1942 και 1943, προκειμένου να εξασθενίσει, ώστε να μην μπορεί να παίξει σοβαρό ρόλο στις μεταπολεμικές εξελίξεις.

►Εξάλλου, τα νούμερα είναι ακριβείς μάρτυρες αυτής της καιροσκοπικής πολιτικής των Δυτικών Συμμάχων:

▬ Ακόμη και κατά το 1944, ενώ έχουν μπει στον Πόλεμο στην Ευρώπη και οι Δυτικοί Σύμμαχοι, το μέτωπο στην Ανατολή (ρωσο-γερμανικό) εκτεινόταν σε 2.900 χιλιόμετρα μήκος και σε 350-450 χιλιόμετρα βάθος, ενώ το μέτωπο των Αγγλο-Αμερικανών δεν ξεπερνούσε τα 500-600 χιλιόμετρα.

▬ Κατά το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 1944, όταν δηλαδή οι μάχες στο Δυτικό Μέτωπο βρίσκονταν στο ανώτερό τους επίπεδο, η Γερμανία απασχολούσε στο Ανατολικό Μέτωπο 60 μεραρχίες και 12 ταξιαρχίες, ενώ στο Δυτικό Μέτωπο 12 μεραρχίες και 5 ταξιαρχίες.

▬ Σε όλη τη διάρκεια του 1944 οι Σοβιετικοί εξόντωσαν 126 μεραρχίες και 25 ταξιαρχίες της Γερμανίας, ενώ την ίδια περίοδο οι Αγγλο-Αμερικανοί σε όλες τις επιχειρήσεις τους στην Ιταλία, τη Γαλλία με το άνοιγμα του Δεύτερου Μετώπου κατέστρεψαν 70 γερμανικές μεραρχίες.

▬ Κι ακόμη: συνολικά οι απώλειες των Γερμανών κατά το ίδιο διάστημα στο Ανατολικό Μέτωπο ήταν 917.000, ενώ στο Δυτικό 294.000.

  • Αυτά… Αυτά είχαμε να γράψουμε. Δεν είναι εύκολο ένα τόσο πολυσύνθετο ζήτημα να το παρουσιάσεις με ένα σύντομο δημοσίευμα. Δεν είναι εύκολο να δαμάσεις μια σειρά από βιβλία και ντοκουμέντα, για να συντάξεις ένα σύντομο σχετικά κείμενο. Ας ελπίσουμε, πάντως, ότι όσα γράψαμε ήταν κατανοητά αλλά και … ερεθιστικά για παραπέρα μελέτη.

Γιατί, ακριβώς, δε φτάνουν όσα γράψαμε. Καλό είναι ο καθένας μας να διαβάσει, να μελετήσει, να «ψάξει» – για να θυμηθούμε και την ΕΛΜΕΚΙ – να «ψάξει» μήπως ο Πετράτος παραπλανεί…

«Αντισταθείτε / […] / και σε μένα ακόμα που σας ιστορώ», έχει γράψει χαρακτηριστικά ο αξιόλογος αλλά όχι πολύ γνωστός ποιητής της μεταπολεμικής λογοτεχνικής γενιάς Μιχάλης Κατσαρός (1919-1998).

Αργοστόλι, 4-11-2020