Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, ως αρχαίο μνημείο το οποίο θα προστατεύεται από τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 «Για την Προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», καθώς διασώζει σημαντικά και αξιόλογα στοιχεία της μεταβυζαντινής περιόδου.

Ο Ι. Ναός Αγίας Παρασκευής, ο οποίος μαρτυρείται σε νοταριακή πράξη ήδη από το 1601, ανήκει στον τύπο της επτανησιακής βασιλικής, διαστάσεων (20,30 μ.Χ 8,50 μ.) και αποτελεί τον κεντρικό Ενοριακό Ναό του Οικισμού των Μονοπολάτων στην Παλική.

Σε κατάλογο Ναών και Μονών του τέλους του 18ου αιώνα αναφέρεται ως Santa Veneranda confraternita poracchiale.

Στο 19ο αιώνα έγιναν σε αυτόν εκτεταμένες επισκευαστικές εργασίες (μαρμάρινο δάπεδο) και ανακατασκευαστικές εργασίες, λόγω του σεισμού του 1867. Εκτεταμένες βλάβες υπέστη επίσης και με τους σεισμούς του 1953 και του 1983 με αποτέλεσμα την ανακατασκευή των δύο εξωτερικών στενών τοίχων με περιμετρική δοκό στέψης από οπλισμένο σκυρόδεμα καθώς και της στέγης με τις αετωματικές απολήξεις τηςκαι την ουρανία της εσωτερικά. Οι εξωτερικές γωνίες του Ναού φέρουν επένδυση από πλάκες μαρμάρου και κορινθιάζοντα επίκρανα.

Ορισμένα από τα σωζόμενα κειμήλια στο εσωτερικό του ναού είναι:

❶ Το παλαιό ξυλόγλυπτο τέμπλο με επιχρύσωση του 1953.

❷ Το ενυπόγραφο και χρονολογημένο βημόθυρο της Ωραίας Πύλης με την παράσταση «Ίδε ο Άνθρωπος» (Δημήτριος ο Κρης, 1815).

❸ Φορητή εικόνα του Αγίου Ιωάννη Πρόδρομου (1845).

❹ Φορητή εικόνα της Αγίας Παρασκευής από τον ζωγράφο Ιερώνυμο Ιγγλέση εκ Λειβαθούς (19ος αι.).

❺ Φορητή εικόνα Αγίου Γερασίμου από τον ζωγράφο Γεώργιο Λοβέρδο-Στελακάτο (γ’ τέταρτο 19ου αιώνα).

❻ Αγιογραφημένοι επιτοίχιοι πίνακες (19ος αι.).

❼ Εσταυρωμένος, Ευαγγέλια και άλλα κειμήλια του αρχικού Ναού.

❽ Θρόνος με την εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής (Δημήτριος Κρης, 1815).

Σύμφωνα με τα παραπάνω και βάσει των διατάξεων του άρθρου 6 παρ. 1α του Ν. 3028/2002 (ΦΕΚ 153/Α’ /28.6.2002) «Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς» διαπιστώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ότι ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στα Μονοπολάτα Παλικής, μαζί με τα ευρισκόμενα κειμήλια μέσα σε αυτόν, αποτελούν αρχαίο μνημείο και οποιαδήποτε εργασία σε αυτά προϋποθέτει σχετική έγκριση από το ΥΠ.ΠΟ.Α. κατά τις διατάξεις του Αρχαιολογικού Νόμου.

Ο Ι. Ναός Αγίας Παρασκευής, μετά τους σεισμούς του 2014, έπαθε μεγάλες ζημιές, με αποτέλεσμα να βγεί “εκτός λειτουργίας”.

Η Αγία Παρακευή, λειτουργεί σήμερα σε προκάτ εκκλησία στα Μονοπολάτα και ο ιερέας, η Εκκλησιαστική Επιτροπή, αλλά και οι κάτοικοι του Χωριού, με αγωνία αναμένουν πότε θα ολοκληρωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και να εγκριθεί η χρηματοδότηση για την αποκατάσταση των ζημιών της Εκκλησίας τους, η οποία, όπως επικύρωσε το Υπουργείο Πολιτισμού, είναι ένα ιδιαίτερο αρχαίο Μνημείο, από τις ελάχιστες Εκκλησίας με τη μορφή Επτανησιακής Βασιλικής που σώζονται σε όλη την Επτάνησο.

Η Επτανησιακή Βασιλική Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής «πληγωμένη» από τους σεισμούς του 2014
Η προκάτ Εκκλησία.